فهرست

اخبار شهرستان‌ها

به همت کتابخانه مستوره کردستانی بوکان انجام شد؛

جلسه نقد و بررسی دیوان نالی

جلسه نقد و بررسی دیوان نالی در بوکان برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل کتابخانه‌های عمومی آذربایجان‌غربی، جلسه نقد و بررسی دیوان نالی، شاعر و عارف کرد برجسته قرن سیزدهم هجری با حضور مهری پاکزاد، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد در بستر فضای مجازی برگزار شد.
در ابتدای این جلسه پروین عبداله زاده، کتابدار کتابخانه مستوره کردستانی بوکان خلاصه ای از زندگینامه نالی ارائه کرد و افزود: ملاخدر شاویسی مکائیلی ملقب به نالی در سال 1795 میلادی در روستای خاک و خول شهرزور به دنیا آمد. بعد از اتمام درس قرآن و صرف و نحو عربی و سایر علوم زمانه، در شهرهای مهاباد، حلبچه، سنندج هم به محضر اساتید علوم دینی زمانه خود رسید و از محضر آنان تلمذ نمود. نالی بعد از حمله ترکان عثمانی به سلیمانیه به شام رفت و قصیده بلندی خطاب به استاد سالم نوشت و از حال و هوای دیار خود پرسید. مکاتبات این دو شاعر یکی از ماندگارترین نمونه های نامه نگاری درادبیات کردی است. نالی بنیانگذار مکتب شعری بابان، در سال 1850میلادی در استانبول دیده از جهان فروبست و در گورستان ابوایوب انصاری به خاک سپرده شد.
مهری پاکزاد، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی و منتقد اثر، دیوان نالی را چکیده افکار و احساسات عمر پنجاه و چند ساله نالی خواند و افزود: مورخان زیادی درباره زندگینامه وی سخن گفته اند؛ اما، پژوهشی که شایان و شایسته شان مقام نالی باشد هنوز صورت نگرفته است. پاکزاد نالی را عاشقی دانست که در عشق به عرفان رسیده است. تسلط نالی به چند زبان کردی، فارسی، عربی و ترکی و سرودن شعر به این زبانها را از دیگر وجه های شاخص شعر نالی دانست چنانکه خود می فرماید:
فارس و کورد وعه ره ب هه ر سیم به ده فته ر گرتووه / نالی ئه مرو حاکمی سی مولکه دیوانی هه یه
(فارس و کرد و عرب را هر سه با دفتر تسخیر کرده ام، نالی امروز حاکم سه ملک ادب هست و دیوان شعر دارد. واژه دیوان دارای ایهام است).
پاکزاد ادامه داد:  از دیگر سو نالی جایگاه والای خود را در شعر کردی درک کرده است و می فرماید:
شیعری خه لکی که ی ده گاته شیعری من بو ناسکی / که ی له دیققه ت دا په تک ده عوا له گه ل هه ودا ده کا
(از لحاظ قدرت و دقت هیچگاه طناب با نخ باریک قابل مقایسه نیست) نالی لطافت خیالات خود را به نخ باریک و تخیل دیگران را به طنابی زمخت تشبیه می کند.
پاکزاد گفت: نالی در قصیده مناجات گونه ی نایابی که خطاب به رسول اکرم (ص) در مسیر سفر به مکه سروده به کرد بودن خود هم در اشعارش اشاره می کند و می فرماید:
مورادم زیلله ت و پارانا وه ی حاله نه وه ک نه عته /  به چه ند به یتیکی کوردانه که قورئانت سه نا خوانه
ئه گه ر چی کوردی دووری شاره زووری قسوه تم ئه مما/  وه سیله م ته یبه و حیلمی شه فیع و فه زلی مه ننانه
(مراد من از این شعر فقط نعت نیست بلکه این است که با چند بیت کردی به درگاه تو ستایش کنم و ذلت و خواری خود را به درگاهت بیاورم تا بر من رحم کنی )
پاکزاد با اشاره به یکه تاز بودن نالی در بین شاعران کرد به ویژگی های شعری او پرداخت و افزود: استناد به آیات و احادیث و اصطلاحات صوفیه،  کاربرد لغات کردی در کنار واژه های عربی و پرهیز از استفاده بیش از حد و فاضل مابانه از لغات عربی به رغم رسم شاعران کلاسیک هم عصر خودش از ویژگی های اصلی شعر اوست.  
ابن منتقد اظهار داشت: صنایع ادبی بسیار زیاد در دیوان نالی از جمله تضاد، طباق، ایهام تناسب، تناسب، حسن تعلیل، کنایه، انواع جناس، تشبیه، استعاره، مجاز، لف و نشر، مبالغه، لطافت و زبان طنزگونه به چشم می خورد. برای نمونه:
ئه لا ئه ئاسکی ناسک به باسک     شکاندت گه ردنی سه د شیری شه رزه (الا ای آهوی نازک اندام که با بازوی لطیفت گردن صدها شیر شرزه را شکسته ای ) که ضمن اینکه واژگان ئاسک، ناسک و باسک با هم جناس لاحق دارند؛ پارادوکس هم وجود دارد ( برخلاف شیوه طبیعت، آهوگردن شیرها را می شکند)
این استاد دانشگاه در پایان واژه را همچون مومی در دستان نالی توصیف و تأکید کرد: مقام شعری و عرفانی نالی چنان بلند است که اکثر محققان دست به عصا به نقد دیوان فاخر او می روند ولی لازم است رساله، مقاله و پایان نامه هایی در باب دیوان نالی نگارش یابد تا همگان با تصویرسازی های شاعرانه و احساسات لطیف این عارف کرد آشنا شوند.
نسخه قابل چاپ